Centar za kvir studije udruženje je građana osnovano u Beogradu, Republici Srbiji, i zvanično registrovano 2010. godine sa namerom popularizacije, vidljivosti i šireg društvenog i akademskog etabliranja kvir teorije i kulture, kao i autora i autorki koji se njome bave.

Matični broj: 28030835
PIB: 106894703

Kontakt: kvir.studije@gmail.com

---

Istraživanja

Parada ponosa i LGBT populacija (2014)

Četvoromesečno istraživanje ispitivalo je stavove pripadnika/ca LGBT populacije o Paradi ponosa posredstvom upitnika (kvantitativni deo istraživanja) i fokus grupa (kvalitativni deo). Upitnik je bio dostupan preko interneta i u štampanoj formi, i sadržao je 52 pitanja. Održane su 4 fokus grupe: 2 u Beogradu i po 1 u Novom Sadu i Nišu. Cilj istraživanja dobijanje jasnije slike o tome koje su glavne tendencije u stavovima pripadika/ca LGBT populacije u vezi sa Paradom ponosa kao oblikom političke borbe za prava LGBT populacije, ali i drugim pitanjima vezanim za aktivizam i svakodnevni život ove populacije u Srbiji.

Preuzmite istraživanje.

Homofobija i internalizovana homofobija u Srbiji, kvalitativno istraživanje (2016)

Istraživanje je sprovedeno metodom polustrukturisanih dubinskih intervjua ispitujući stavove heteroseksualnih i homoseksualnih ispitanika o homoseksualnosti. Ukupno 44 intervjua je obavljeno u pet gradova: Beograd (16 intervjua), Novi Sad (8), Niš (8), Subotica (6) i Kragujevac (6) i pritom prikupljeno preko 73 sati audio materijala i preko 1000 strana transkripta. Svrha istraživanja je dublje i detaljnije istraživanje motiva, strahova i predrasuda koji stoje u osnovi homofobije i internalizovane homofobije, kao i utvrđivanje sličnosti i razlika u usvajanju i reprodukovanju homofobičnih stavova kod heteroseksualnih i homoseksualnih osoba; postavljanje temelja za dalja produbljenija istraživanja ovih tema.

Preuzmite istraživanje.

---

Umetnost

Kontrajavnost: Ponovno stvaranje zajednica, kvirovanje nacionalizama (2013)

Okupili smo pojedinke i pojedince koji se bave kvir teorijom i aktivizmom u tri različite balkanske države – Makedoniji, Srbiji i Hrvatskoj – i raspravljali o mogućnosti javnog delovanja usmerenog ka subverziji (hetero)normativnosti, pre svega upotrebom umetnosti. Kao rezultat toga, nastale su tri akcije u navedenim zemljama – u Srbiji su “subverzivne razglednice” slate na adrese mnogobrojnih javnih aktera (političara, javnih ličnosti, medija itd.) koje su preispitivale neke od aktuelnih društvenih tranzicijsko-kriznih društvenih fenomena kao što su siromaštvo, homofobija itd; u Makedoniji je organizovan performans “Kvir slava” u javnom izlogu u centru grada koji je parodirao tradicionalnu slavu, a u Hrvatskoj je postojao čitav niz akcija kao što je učešće u javnim debatama oko Prajda i homofobičnim izlaganjima pojedinih konzervativnih „naučnika“ kojima se suprotstavljalo upravo naučnim argumentima.

Dokumentarni film Život bez maske (2016)

Režija: Aleksandar Stojaković
Trajanje: 1h 25 min

Dragan, Nataša, Saša, Kristina i Darko dolaze u Beograd iz manjih i zatvorenih sredina u pokušaju da žive svoje prave identitete. Njihove ispovesti su potresne, tople, duboke i iskrene. Njihovi životi su skriveni pod maskom, u čežnji za nekim boljim, van maske.

Film je dostupan na platformi Youtube: Život bez maske

Velikani nauke i umetnosti i njihova zanemarena (homo)seksualnost (2017)

Šest stvaralaca – Alen Tjuring (matematičar i kriptograf), Mišel Fuko (filozof i istoričar), Žan Kokto (pisac, režiser i slikar), Endi Vorhol (pop-umetnik i pisac), P. I. Čajkovski (kompozitor) i P. P. Pazoliniji (režiser i pisac) – predstavili smo kroz tribine, projekcije filmova, predavanja, oglase u nedeljnicima NIN i Vreme.

Objavili smo i zbornik radova.
Audio zapisi predavanja dostupni su na YouTube kanalu Centra za kvir studije.

---

Publikacije

Časopis za kvir teoriju i kulturu QT

U periodu od 2010. do 2012. izdato je 5 brojeva:

1. Priroda želje i društvo transgresije
2. Uvod i istoriju prestupa
3. Mišel Fuko i analitika moći
4. Žak Lakan i izazov psihoanalize
5. Sigmund Frojd i rađanje psihoanalize

Ostale publikacije:

1. Parada ponosa i LGBT populacija, ur. Aleksandar Stojaković 2014.
2. Homofobija i internalizovana homofobija u Srbiji, kvalitativno istraživanje, ur. Aleksandar Stojaković 2016.
3. Na raskršću opresija: intersekcionalnost & LGBT aktivizam u Hrvatskoj i Srbiji, ur. Bojan Bilić, Sanja Kajinić 2017.
4. Velikani umetnosti i nauke i njihova zanemarena (homo)seksualnost, ur. Dušan Maljković 2017.
5. Preko duge u Evropu: LGBT aktivizam i evropeizacija na prostoru bivše Jugoslavije, ur. Bojan Bilić 2018.

---

Ludilo i marginalizacija u Srbiji danas (2020)

Projekat je detektovao neke od promena u definisanju i tretmanu „ludila“ u 21. veku, te je nastojao da ustanovi položaj određenih subjekata u Srbiji obeleženih (mentalnom) patologijom: korisnici psihijatrijskih usluga, žene, trans i interseks osobe i sve veći broj depresivnih ljudi. Ulazeći u istoriju psihijatrije, psihoanalize i drugih „institucija duševnog zdravlja“, rasvetlili smo mehanizme društvene moći posredstvom kojih se povlači granica između zdravog i nenormalnog. Ozvučili smo glasove koliko akademskih radnika i teorijsku pozadinu navedene situacije, toliko i predstavnika navedenih grupa/pokreta i ličnih iskustva kako na njihove živote deluje to što su viđeni kao „poremećeni“. Cilj je bio otvaranje relativno novih tema za Srbiju i njihova detabuizacija, kao i stvaranje baze znanja i platforme za umrežavanje raznovrsnih društvenih činilaca za dalji aktivistički rad i promene politika prema „ludima“.

Program:

1. Jelena Zulević Politička konstrukcija psihopatologije i postpsihijatrija
2. Lidija Vasiljević Mitovi o ženskim bolestima i njihova upotreba kroz istoriju
3. Dušan Maljković Homoseksualnost, psihoza, Frojd: slučaj dr Šrebera
4. Nina Krajnik Ludost i sloboda: Od represije do neoliberalizma
5. Zorica Mršević Depatologizacija osoba trans identitetskog statusa
6. Predrag Šarčević Psychopathia transsexualis, ili o prošlosti i budućnosti jedne iluzije
7. Andrej Cvetić Ludilo političkog spektakla u 21. veku
8. Sonja Sajzor O transrodnosti i transfobiji
9. Nada Sekulić O prerušavanju

Bonus. Dva video-intevjua:

1. Lepa Mlađenović, lezbejska i antipsihijatrijska aktivistkinja
2. Milanko Govedarica, prof. dr filozofije i filozofije psihoanalize

---

Kvir studije

Prajd kvir studije 2024

LEPŠE JE SA KVIR KULTUROM!

Predavanja i diskusije nakon predavanja:

1. Stefan žarić Vizuelni identitet kulture medveda
2. Dušica Popović Okvirno o otogrifizmu, umetničkom pravcu izvan (sistema) umetnosti

Više detalja dostupno je na linku.

Prajd kvir studije 2023

Ova serija izlaganja je poklušala da promisli neka od gorućih pitanja koja se javljaju u tzv. kulturnim ratovima, od nedavno vođenim i u Srbiji. Između ostalog, reč je o „trans pitanju“ gde se često debatuje o (ne)promenljivosti pola, kao i o dometima i agendi trans aktivizma. Želeli smo da ustanovimo šta pol jeste u kontekstu medicinske nauke i njenih skorašnjih rezultata, kao i koliko napadi na trans zajednicu ponavljaju pseudo-argumente koje smo već čuli prilikom otpora feminističkom i gej pokretu. Takođe, uzlazimo iz okvira „zapadne beline“ kako bismo ustanovili mogućnosti vanevropskog trećeg pola. Završili smo raspravom o konkretnim modelima i posledicama regulacije prostitucije u nordijskim zemljama i na Novom Zelandu, odbijajući banalno opredeljivanje „za“ ili „protiv“ seks rada. Pokušali smo da pokažemo da izlaz iz burnih – često strastvenih i pojednostavljenih debata – leži u dugoj meditaciji o naučnim analizama koje ukazuju na složenost navedenih problema koje ne možemo preko noći, olako i oholo, razrešiti.

Program:

1. Marko Marjanović Medicinski aspekti različitosti polnog razvoja
2. Nada Sekulić Treći pol u prehispanskim kulturama Amerike
3. Sonja Sajzor Transformativna moć trans oslobođenja – zajednički ciljevi progresivnih pokreta
4. Dragana Pejović Aktuelni modeli zakonskog regulisanja prostitucije: nordijski model vs. novozelandski model

Prajd kvir studije 2022

Niz predavanja i diskusija odvijao se u okviru Evroprajda i sva izlaganja bila su na engleskom jeziku, zbog prisustva gostiju i gošća iz raznovrsnih evropskih zemalja. Tematizovala je rasizam i belost, istoriju istopolnih odnosa, analizirala domaću drag scenu i njene (re)prezentacije, te intersekciju feminizma i trans pokreta, pojavu trans-isključujućeg radikalnog feminizma (TERF), kao i kontroverze u vezi sa seks radom, njegovom istorijom i mesto u feminističkom i radničkom diskursu. Izlagači i izlagačice bili su iz Srbije, Crne Gore, Hrvatske i Australije.

Program:

1. Jelena Savić Kvir kao belina u kontekstu evropske gadžovanske supremacije
2. Slobodan Marković Doprinos seksologije i kulturne antropologije razumevanju i prihvatanju istopolnih odnosa u zapadnim društvima
3. Jill Diane Pope Porcija (post)socijalističke realnosti: beogradski dreg performansi kao utvarni narativi
4. Jovan Džoni Ulićević Transfeministička solidarnost – budućnost otpora antirodnom pokretu
5. Stipe Nogalo TERF ideologija – 'feminističko' krilo suvremenog fašizma
6. Nina Čolović Kratka povijest diskusije o seksualnom radu
7. Karolina Hrga Socijalna reprodukcija i seksualni rad

Kvir studije 2019

U početku održane u prostorijama Filozofskog fakulteta u Beogradu, kvir studije su se izmestile online sa početkom pandemije korona-virusa.

Program:

1. Ivan Milenković Mišel Fuko: genealogija kao dekonstrukcija prirodnosti
2. Jelisaveta Blagojević Kvir teorija i poststrukturalizam: Džudit Batler i performativnost roda
3. Asja Lazarević Ženski maskulinitet: Pretnja ili omaž muškom maskulinitetu – O limitima denaturalizacije roda
4. Slobodan Marković Istorija evroameričke muškosti između unisonosti i postmoderne polimorfnosti
5. Nađa Bobičić Feminizam, kvir i ljevica: savezništva
6. Andrej Cvetić Digitalna pornografija i NoFap Movement ili zbog čega se odričemo seksa?
7. Dušan Maljković Homoseksualnost, Eros i Tanatos: jedno čitanje predavanja 'Čovečji seksualni život' Sigmunda Frojda (1915)
8. Nina Krajnik Homo-analizanti: homoseksualnost u psihoanalizi od Frojda do Lakana
9. Miloš Jovanović Moralistička osuda homoseksualnosti u pravoslavlju
10. Stefan Šparavalo Neheteroseksualnost i necisrodnost u jevrejskim svetim knjigama
11. Predrag Šarčević Klinička kultura i ’sistem pola/roda’; Društvena istorija medicinskih interpretacija interseks stanja
12. Nada Sekulić Treći pol u prehispanskim kulturama Amerike

Kvir studije 2012 – 2015

Održana su 3 kursa od 24 predavanja (po kursu) iz oblasti kvir studija na Institutu za filozofiju i društvenu teoriju.

---

Kulturna razmena

Sastanci o kulturnoj razmeni i regionalnom kvir veb portalu (2024)

Prisutvovali/le:

1. Manja Veličkovska, Koalicija MARGINI, Skoplje, SEVERNA MAKEDONIJA
2. Azra Ćulov, OK BIH Pride March,Sarajevo, BIH
3. Matej Vrebac, Sarajevski otvoreni centar, Sarajevo, BIH
4. Ljubomir Faizov, Helsinški odbror, Skoplje, SEVERNA MAKEDONIJA
5. Dušan Maljković, Centar za kvir studije, Beograd, SRBIJA

Konstatovano je da ne postoji dobra razmena u BHS regionu i Severnoj Makedoniji glede kulturnih sadržaja u vezi sa nacionalnim Prajdovima i lokalnim kulturnim kvir zbivanjima.
U vezi sa povezivanjem kulturnih kvir delatnika, odlučeno je da se napravi

1. Posebna mailing lista prisutnih, sa postepenim dodavanjem novih članova i članica
2. Priključenje prisutnih na već postojeću regionalnu mailing listu Centra za kvir studije pod imenom RAZOTKVIRIVANJE

Takođe, odlučeno je da učenice/ci dalje mapiraju organizacije i pojedinke/ce koje se u balkanskom regionu bave produkcijom kvir kulture i da se sa njima ostvari kontakt i uključe u ovu inicijativu.

U vezi sa zajedničkim internet sajtom, konstatovano je da je potrebno dalje istraživanje kapaciteta regionalnih organizacija u vezi sa ovim projektom. Queer Zagreb je, u načelu, ponudio da hostuje i izgradi prvu verziju sajta koja bi bila na BHS-u, engleskom i makedonskom, kasnije albanskom jeziku.
Takođe, potrebno je da po jedna osoba iz svake organizacije u jednoj od zemalja regije honorarno radi na sajtu kao novinar/ka-urednik/ca, ukupno jedna soba za društvene mreže i jedna osoba za tehničku administraciju sajta.
Od značaja je i saradnja i razmena informacija sa već postojećim kvir portalima u regionu.
Potrebna je i kontinuirana, višegodišnja podrška fondacija.

---

Donatori

Evropska unija
Fondacija za otvoreno društvo
Kancelarija za ljudska i manjinska prava Republike Srbije
Ministarstvo spoljnih poslova Kraljevine Norveške
Ambasada Belgije u Srbiji
Marie Curie Fellowship
Heinrich Böll Stiftung
Swiss Agency for Development and Cooperation
Civil Rights Defenders
City, University of London
LGBTI Equal Rights Association for Western Balkans and Turkey
Olof Palme International Center

---

Saradnja

Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd
Centar za promociju nauke, Beograd
XYSpectrum, Srbija
Grupa "Izađi!", Srbija
Beograd Prajd, Srbija
Koalicija ’Seksualni i zdravstveni prava na marginaliziranite zaednici’, Skoplje, Severna Makedonija
Queer Zagreb, Hrvatska